سوره فاتحه و 5 ایه ابتدای سوربقره خلاصه ای از قران

مثنوی مولوی با شعر " بشنو از نی چون حکایت می کند وز جدایی ها شکایت می کند" شروع می شود . خیلی ها معتقدند که همین یک شعر تمام مثنوی هست یعنی اگر طالب مولوی بخواهد خودش را با باور و دیدگاه های مولوی وقف دهد کافی است جان مطلب این شعر رادرک و احساس کند انوقت همه مثنوی را فهمیده است .بریده شده از اصل خویش و کوشیدن برای وصل شدن به اصل خویش ...

اما این بدان صورت نیست که در خود متن مطالبی نتوان یافت که این همه مفاهیم و معانی را داشته باشد .بسیاری تحت تاثیر داستان ها و حکمت های متن مثنوی قرارگرفته اند بطوریکه همه باور و زندگی شان را تحت تاثیر خود قرارداده است .

قرآن هم از این فاکتور بدور نیست اگر چه جمع آوری آیات وسوره ها به پیشنهاد افرادی بوده که سوره ها از بزرگ به کوچک در کتاب جمع اوری شود اما من از سوره فاتحه و بخصوص 5 آیه شروع کتاب یعنی بقره ، یک جهان بینی کلی ای را می فهمم که همه کتاب را در درون خود جمع آوری کرده

این تاویل از قرآن ما را بدان رهنمون می کند که اولین آیه و نشانه کتاب آیه ای است که با بخشندگی و رحمانیت خدای مورد باور شروع می شود و تکرار این ایه تاکیدی در همه سوره های قران است .اگر چه در ادامه سوره فاتحه مشخصات خدای مورد باور مسلمانان را معرفی می کند اما همه نگاه ، جهان بینی و مشخصات کلی ای را که یک فرد ایمان اورنده و معتقد بدان نیاز دارد وصف شده است .یعنی یک فرد معتقد و ایمان آورده خود را در زندگی ، دریک فضای معنوی و اعتقادی می یابد که ان فضا و آن جهان با همه فضاها و جهان های سایرینی که در این اعتقاد و باور نیستند متفاوت هست .

اولین آیه بعد از بسم ا... اگر چه بر ستایش خدا تکیه دارد اما این خدا ،پروردگار جهانیان و عالمین هست . من از این آیه صرفا جهان را به دنیا و آخرت نمی دانم ، این تقسیم بندی در ادامه آیات امده ؛ بلکه وقتی آیه در خور فهم علمی آن دوران نبوده ،تفسیر و برداشت های مختلف قدیمی بر اساس درک و فهم رمان، بر روند تفسیر عصری هم اثر گذاشته .این مشکل یعنی تفسیر بر اساس باور های سنتی هنوز در بسیاری ازحوزه های فکری بر آیات قران و سایر متون و روایات باقی است . بنظر می رسد منظور از عالمین همین جهان و عالم بزرگی هست که ما و سیاره ما بخش کوچکی از آن هست .اگر چه آیه می تواند شامل جهان حاضر و آخرت نیز باشد .این یک دید کلی ای است که همه چیز در این کائنات در درونش می گنجاند . یعنی ما دردرون عالمی زندگی می کنیم که پروردگارش یک خدا هست و این خدا الرحمن و الرحیم است .

مالک بودن روز جزا نیز به همین طور بیان از وجود روزی هست که به حساب های مان توسط یک قاضی مهربان رسیدگی می شود .یعنی یک عالمی ، یک جا و جایگاهی هست که به حساب مان می رسند ومن باید آن جایگاه و ان روز را باور داشته باشم .اینها فنداسیون باور مسلمان هست .با اعتقاد به این گردش روزگار و عالمی که در ان می زئیم دعا می کنیم می طلبیم که " ما " را نه من را به تنهایی ، به راه راست هدایت کند.(اهدنا صراط المستقیم ) اگر چه انسان در هدایت خودش راه راستی و غایت کار یعنی آخرت و بهشت را پی می گیرد اما در زندگی اجتماعی کافی نیست یک نفر هدایت شده باشد بایستی همه مان هدایت شویم . این یک موضوع اجتماعی و روانشناسی رفتاری در اجتماع هست . آیه تاکید بر هدایت " ما " دارد در حالی که می توانست این گونه باشد که : خدایا مرا به راه راست هدایت کن .تکرار این در نماز یومیه میتواند تاکید بر اهمیت ان باشد.به همین گونه ایات اولیه سوره بقره تا کید دارد که این کتاب برای کسانی هست که اینجوری فکر می کنند یعنی تاکید دارد بر اینکه این کتاب برای کسانی است که دارای خصوصیاتی این گونه هستند : پرهیزکار باشند، به غیب ایمان داشته باشند، نماز به پا دارند، انفاق بکنند ، به رسولان و آخرت یقین داشته باشند. /1/10/95 یونس محمدی پور

برچسبها: سوره فاتحه, قرآن, جهان بینی, روز جزا, عالمین